Send To Friends   Save Page
       اخبار و رسانه   > فراهم سازی بسترهای اقدام و عمل در صنایع پتروشیمی
تعداد بازدید : دوشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۵

فراهم سازی بسترهای اقدام و عمل در صنایع پتروشیمی

تاکید مقام معظم رهبری بر نامگذاری سال جاری به عنوان « اقتصاد مقاومتی – اقدام و عمل » یک نوع دغدغه است و باید در ابتدا از همین جا شروع کنیم . نظرات ایشان در مورد شعار امسال و تاکید بر اقدام و عمل را یک نوع گلایه می دانم . یعنی اینکه در مورد اقتصاد مقاومتی باید فعال تر از این بود و فعالیت های مان برای جامعه قابل لمس باشد و نتیجه عمل آن را ببیند. از دیدگاه من اقتصاد مقاومتی به هر حال طبیعت اقتصاد را دارد ولی وقتی خوب نگاه کنیم یعنی جلوگیری از خام فروشی و نگاه داشتن هرچه بیشتر ارزش افزوده مواد خام و ذخایر کشور در داخل کشور تا حد امکان به جای صادرات مواد خام؛ این کار بوی اقتصاد مقاومتی را می دهد. معنی اقتصاد مقاومتی یعنی به اینکه شما جامعه را ترغیب می کنید به کار بیشتر، بهره وری بیشتر از منابع و نگاه داشتن هر چه بیشتر ارزش افزوده در داخل کشور. همین که شما هر ماده خامی را حتی یک مرحله در داخل کشور بعد از آنکه از مخازن یا معادن خارج شد در داخل کشور یک عملیات روی آن انجام بشود حال این عملیات می خواهد عملیات فیزیکی یا شیمیایی باشد و یا ترکیبی از هر دو برای این عملیات در نهایت شما باید یک مقداری کار به سیستم تزریق کنید که در این حالت شما در داخل کشور اشتغال به وجود آورده اید و هر چه این زنجیره را گسترش  و تکمیل تر کنید ارزش افزوده بیشتری در داخل کشور به وجود آورده ایم.
اگر نگاهی به اطراف خود بیندازیم به غیر از مواد مصرفی ما بالاخره حجم زیادی واردات کالاهای متفرقه داریم که می توانیم در کشور خودمان تولید کنیم. اگر بتوانیم یک محصول در صنایع پتروشیمی تولید و آن را صادر کنیم و در کشور دیگر تبدیل به یک کالای جدید بشود و در آنجا به خاطر یک دانش فنی که ما نداریم و به فرآورده ما تزریق بشود و یا کیفیت آن بالا برود و بعد مجددا به داخل کشور برگردد یعنی ارزش افزوده این فرآورده بیشتر در خارج از کشور شکل گرفته تا در سرزمین خودمان باعث رونق و اشتغال کار در خارج از مرزهای ما شده است.
تمایزی به نام توان تولید
هیچ افتخاری نیست که سازمان های ما به حجم صادرات موادخام کشور افتخار کنند و این یعنی فاصله گرفتن از اقتصاد مقاومتی. افتخار آن است که ما حداقل مواد خام را در بازار جهانی عرضه نماییم و بیشتر تبدیل به کالا بکنیم در مراحل مختلف و در نتیجه به مساله مهم و نیاز امروز نسل جوان جامعه یعنی اشتغال پاسخ دهیم. اقتصاد خوب، اقتصاد پیشرفته، اقتصاد شکوفا با چه شاخص هایی می سنجید؟ کشور ما که بیشترین منایع لازم را برای اقتصاد شکوفا در اختیار دارد باید از سایر همسایه های خود کاملا متفاوت باشد. ما با کشورهای همسایه در حاشیه جنوبی خلیج فارس در بخش منابع یک وجه مشترک در داشتن ذخایر قرار گرفته ایم. در این سازمان » اوپک « هیدروکربنی داریم و به همین دلیل در چارچوب این ثروت در قالب یک تشکیلاتی به نام مهم این است که چقدر مواد خام صادر می کنیم و در کجا هستیم در بین کشورهای صادر کننده مواد خام نفتی در چه رتبه و جایگاهی قرار می گیریم یکی از وجوه تمایز کشور ما با سایر کشورهای عضو اوپک در منطقه حاشیه خلیج فارس وجود نیروی انسانی گسترده و با دانش است به طوری که بزرگ ترین کشور همسایه یعنی عربستان چنین نیروی انسانی ندارد. ما توانمندی مهندسی داریم و کشور عربستان بالفعل خودش هنوز امکان مهندسی ما را ندارد. ما توان ساخت داخل داریم و این ابزاری است که می تواند مواد خام را به ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند و ارزش افزوده ما نباید فقط در داشتن دانش استخراج مواد خام و صادرات آن ولو به قیمت گران باشد. در تبدیل مواد و خلق ارزش افزوده تعدادی نیروی انسانی به کار گرفته می شود و این مهم تر از هر قیمتی است ) با توجه به آمار بیکاری در سطح جامعه فارغ از هر دولت( اقتصاد شکوفا یعنی شما بیکار نداشته باشید.
در چارچوب کشورهای خاورمیانه ما یک تفاوت بزرگ دیگر نیز داریم آن هم وجود منابع انسانی و دانشگاه های متعدد در این
است. ما احتیاج به واردات نیروی انسانی برای » توان تولید « سرزمین است. فرق مردم سرزمین ما با سایر مردم کشورهای اطراف های خود نداریم و عشق و علاقه به کار داریم » مگا پروژه « انجام . مردم ما یک عشق و علاقه ویژه ای دارند که کار را به خوبی انجام بدهند . بنابراین در مقوله اقتصاد مقاومتی معتقدم با این منابع و مردم این سرزمین می توانیم خیلی موفق باشیم و می توان پاسخ در خور شأنی به اقدام و عمل مورد نظر مقام معظم رهبری را در پایان سال داد .

زنجیره تکمیلی در تبدیل گاز

در جریان سال های تحریم بسیاری از سرمایه گذاران تمایل به سرمایه گذاری در تولید متانول داشتند. دلیل این اشتیاق هم این بود که منابع عظیمی از سرمایه ما از بانک های غربی به بانک های شرقی منتقل و در درون آن دوران فشار خیلی سنگین تحریم های تحمیلی یکی از راه ها این بود که حجم زیادی از پروژه ها از سوی چینی ها فاینانس بشود. ما در کشورمان دارای ذخایر زیادی گاز و » متانول « هستیم که می توان به جای بازاریابی برای صادرات این محصول در اولین مرحله آن را تبدیل یک کالاهایی به نام کرد. شما وقتی بخواهید برای گاز ارزش افزوده ایجاد کنید باید این محصول را به کالا تبدیل کنید نه اینکه آن را خام صادر » اوره  «کنید. اما وقتی آن را تبدیل می کنید به کالا ایجاد شغل می کنید حتی برای یک مرحله. اگر نگاهی به واحدهای متانول که در کشور است بیندازید ظرفیت ۵ میلیون تن در بالادست به تعداد زیادی اشتغال مستقیم داخل فرآیند تولید متانول و اوره ایجاد شده و حجم زیادی از اشتغال هم در حاشیه آن به وجود آمده است.
به صورت خیلی ساده شما در تبدیل گاز به متانول و به اوره حجم زیادی مواد اولیه وارد فرآیند می کنید که بابت ماده اولیه آن پولی شما در واحد متانول به ازای هر مولکول متان » هوا « پرداخت نمی کنید و آن چیزی است به نام ۱۶ واحد جرمی که دارد یک مولکول اکسیژن وارد می کنید که این اکسیژن را دارید به قیمت متانول می فروشید. یعنی متانی که تبدیل می شود به متانول و در مورد اوره خیلی بالاتر است به این خاطر که شما درتولید اوره دو اتم ازت یعنی ۲۸ واحد جرمی ازت و ۱۶ واحد جرمی اکسیژن وارد آن می کنید یعنی ۴۴ در مقابل ۱۶ واحد جرمی متان ۴۴ واحد هوا وارد می کنید و شما بابت این هوا پولی نمی دهید. درست است که شما برای تولید اکسیژن سرمایه گذاری می کنید اما بابت مواد اولیه شما هزینه نمی کنید اما بابت متان باید پول بدهید. در مقوله تفسیر اقتصاد مقاومتی حداقل در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی مساله این است که شما هر چه می توانید این زنجیره را طویل تر پروپیلن « نمایید. گام بعدی در این زنجیره می بایست بتوانیم متانول را در بهترین راه تبدیل به » کنیم که با تولید این فرآورده می توان زنجیره طویلی با ارزش افزوده بالا از کالاهای مختلف تولید کرد .
تمهیدات قانونی برای اقدام و عمل
پاسخ دادن به اقدام و عمل تمهیدات دیگری هم لازم دارد. زمانی سرمایه گذاری و همه کارها در دست شرکت ملی صنایع
پتروشیمی ایران بود که خودش تصمیم می گرفت و خودش کار می کرد و تعامل خوبی هم با وزارت نفت درباره پرداخت هزینه خوراک ها داشت و این توسعه بزرگ در برنامه سوم اتفاق افتاد. در حال حاضر دیگر شرکت ملی صنایع پتروشیمی نه منابعی دارد و نه درآمدی از شرکت های تولیدی در اختیارش قرار می گیرد که بتواند با این درآمد نقش توسعه ای گذشته را در این صنعت بر عهده داشته باشد. در حال حاضر و طبق قانون فقط در زمینه فناوری های نو این اجازه به صنایع پتروشیمی داده شده است. به جز این بند از قانون تمهیدات دیگری لازم داریم. به اعتقاد قانونگذار طبق تبصره ب بند ۲ قانون اجرای اصل ۴۴ دولت مجاز است تا ۲۰ درصد در سرمایه گذاری های جدید گروه ۲ حضور داشته باشد. به اعتقاد من طرح های جدید پتروشیمی که دولت مالکیتی ندارد از این بند می تواند استفاده نماید و کلیه طرح هایی که بعد از این می خواهیم راه اندازی نماییم و از دیدگاه استانداردهای شرکت ملی صنایع پتروشیمی اقتصاد خوبی دارند و توجیه پذیر است شرکت ملی با سهم ۲۰ درصدی حضور داشته باشد . در این بند از قانون به نظر اشکال در انشا قانون است. اگر قانون گذار می گفت: دولت مکلف است بیش از ۸۰ درصد از سهم خود را خصوصی نکند. محتوا و فهم از قانون خیلی کامل تر بود و معنی آن این بود که در تمام طرح های واگذار شده ۲۰ درصد برای شرکت صنایع ملی پتروشیمی نگاه داشته می شد. منابع لازم برای حضور ۲۰ درصد در طرح های جدید گروه ۲ فراهم می گردید.
خیلی قابل توجه است که برای توجیه ۲۰ به » درصد حضور دولت از کلمات بسیار محکم مقدسی در قانون به کار رفته است، نظیر منظور حفظ سهم بهینه بخش دولتی در فعالیت های گرو دو ماده (۲)ی این قانون با توجه به حفظ حاکمیت دولت، استقلال کشور، عدالت اجتماعی و رشد و توسعه اقتصادی به میزانی سرمایه گذاری نماید که سهم دولت از ۲۰ درصد ارزش این فعالیت ها در بازار بیشتر نباشد.

تضمین سرمایه برای سرمایه گذار
حرف جدید این است که الان سرمایه گذاران خارجی جدید که می آیند یکی از نکات مهم برایشان، تضمین بازگشت سرمایه است. آنها به دنبال تضمین هستند و آنها این تضمین را در شکل و قیافه حاکمیت دولت می بینند و ما به عنوان نماینده دولت در شرکت ملی صنایع پتروشیمی مجاز نیستیم در اجرای پروژه ها تضمین بدهیم وقتی که سهمی نداریم. ولی اگر همان ۲۰ درصد سهم را ما داشته باشیم ۲ عامل اعتماد به وجود می آید. ابتدا برای سرمایه گذاری خارجی و هم داخلی، سرمایه گذار داخلی وقتی می دید که دولت خودش حضور دارد این اعتماد برایش به وجود می آمد. خوراک هم چون دست دولت است و تداوم مستمر تامین خوراک و کیفیت برایش وجود داشت. عامل دوم اینکه می تونستیم از طریق این تضمین های لازم را از طریق ۲۰ درصد حتی برای خودش تامین نماید. به عنوان یک شاهد در مذاکرات تمام سرمایه گذاران خارجی که پس از برجام برای مذاکره به ایران آمده اند بدنبال این تضمین هستند. اینکه ما در مذاکرات فقط بگوییم ما خوراک داریم کافی نیست. ما باید بستر قانونی را فراهم کنیم که سرمایه گذار خارجی وقتی می خواهد سرمایه خود را به این سرزمین بیاورد جدا از باید اطمینانی داشته باشد ولی الان مثل سابق نیست. الان اگر ما در ۲۰ درصد پروژه هم حضور داشتیم خودش یک اعتبار بود .
نظارت و همراهی در منابع صندوق توسعه ملی
طبق قانون منابع صندوق توسعه ملی باید در بخش خصوصی تزریق بشود. اگر بر این منابع از طریق شرکت ملی صنایع پتروشیمی نظارت داشته باشیم و اگر بخواهند در مصرف منابع اسراف داشته باشند باز آن سهم ۲۰ درصدی نهاد دولتی نقش پیدا می کند یعنی حضور فیزیکی هم به اندازه ۲۰ درصد داشته باشد. به طور مثال الان خود بانک ها وقتی می خواهند منابع توسعه صندوق توسعه ملی را به اصطلاح عامل یک پروژه بخش خصوصی بشوند در نهایت تایید پروژه را از شرکت ملی صنایع پتروشیمی بگیرند در صورتی که این شرکت معظم در حال حاضر هیچ کاره است ولی اگر آن سهم ۲۰ درصد در تمام پروژه ها به این شرکت داه شود پتروشیمی هم نقشی مجدد می یابد و می تواند به عنوان بال نظارتی از سوی صندوق توسعه ملی در تسهیل و راه اندازی پروژه ها سرعت ببخشد. در حال حاضر اگر یک بخش کاملا خصوصی بخواهد پروژه ای اجرا کند درباره سرعت اتمام و راه اندازی پروژه به هیچ نهادی تعهد اجرا ندارند. این بخش خصوصی به چه کسی جواب می دهند؟ که پروژه ۳ ساله یا ۴ سال تمام بکنند. آنها نگاه می کنند که سبد پولی آنها در کدام یک از بخش های اقتصاد پرسودتر است. مثلا با مقداری اغراق آیا آنها ادامه و تکمیل پروژه را مدنظر قرار می دهند یا با سرمایه خود وارد سایر بیزینس های پرسود روز در بازار می شوند و سود خود را می برند . در پایان باید گفت نباید آنگونه پیش رفت که هر کس با نگاه خودش تفسیری از اقتصاد مقاومتی داشته باشد. معتقدم معنی اقتصاد مقاومتی اقدام و عمل یعنی آقایان بروید کاری بکنید که ما حداکثر فرآورده و محصول را صادر بکنیم به جای مواد خام، بتوانیم حداقل مواد خام را صادر کنیم. به همین دلیل می گویم اگر یک روزی بشنویم که صادرات نفت خام ما در اوپک بالاترین است آن روز دورترین فاصله را با اقتصاد مقاومتی داشته ایم. یعنی ما هیچ عمل و کاری روی این ماده خام انجام نداده ایم که در صادرات آن داریم افتخار می کنیم . مفهوم دیگر اقتصاد مقاومتی جدا شدن اقتصاد از صادرات مواد خام چه نفتی و چه معدنی است.

دکتر محمد حسن پیوندی - مدیر عامل تاپیکو

 








نظرسنجی

نقش وب سایت شرکت سرمایه گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین در امر اطلاع رسانی را چگونه ارزیابی مینمایید؟

   : عالی
   : خوب
   : متوسط
   : ضعیف
خبرنامه

در صورت تمایل به دریافت آخرین اخبار شرکت سرمایه گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین با ما همراه شوید.

newsletter

کلیه حقوق این مجموعه محفوظ و متعلق به شرکت سرمایه گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین میباشد.
طراحی و پیاده سازی : آروین رسانه
login